Moestuin

Wilt u ook een moestuin dan kunt u zich aanmelden  via demolentuin@gmail.com. Soms is er een korte wachtlijst maar elk jaar in februari vindt de herverdeling plaats. De contributie bedraagt 25 euro en we vragen of u af en toe mee wilt helpen aan het onderhoud van de Molentuin.

Moestuintips 

Winterzonnewende

21 December: de kortste dag van het jaar, de langste nacht. Je zou het misschien niet verwachten, maar voor de moestuin is het op 21 december in feite Oud en Nieuw. Dat zit zo.

Om te kunnen groeien hebben alle bomen en planten, dus ook bietjes en spinazie, vier dingen nodig om te kunnen groeien: aarde om in te wortelen, water om met hun wortels te drinken, warmte en licht. Als er één ding ontbreekt kan geen plant leven, laat staan groeien. En dat geldt dus ook voor bietjes, spinazie en alle andere gewassen in de moestuin.

Zonder daglicht geen groente dus. Op de kortste dag is er maar heel weinig licht, dus ook maar weinig groeikans. In december komt de zon maar kort en laag boven de horizon. De moestuin ligt al zo’n beetje in winterslaap, want het is lang nacht. Tot 21 december worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Vanaf 21 december is het precies andersom: de dagen worden langer en de nachten korter. Dat gaat door tot 21 juni en daarna keert het weer om. Elk jaar weer. Daarom heet 21 december Winterzonnewende en 21 juni Zomerzonnewende.

Maar hoe zit het dan met kou en warmte? Als je goed oplet, valt je op dat de temperatuur achterloopt bij het licht. Op de kortste dag is het vaak nog lang niet de koudste dag van het jaar. En op 21 juni is het vaak nog niet maximaal heet, dat komt pas in juli en augustus. Dit heeft ermee te maken dat de temperatuur met vertraging reageert op de toename of afname van licht. Door steeds minder en korter zonlicht (van zomer via herfst naar winter) koelt de aarde langzaam af. Door toenemend zonlicht (van winter via lente naar zomer) warmt de aarde langzaam op. Daardoor is de winter vaak pas in januari of februari op z’n koudste (terwijl gek genoeg de dagen dan al veel langer zijn dan in december).

De zon bepaalt dus het ritme, van het licht en ook van de warmte die daarop volgt. Daarom is de Winterzonnewende op 21 december voor mij het einde van het oude moestuinseizoen en het begin van het nieuwe.

Winter Molentuin tips

 

Tip 1: geef de moestuin rust

Gun de moestuin en de grond haar winterslaap. Doe liever niks meer met de bodem. Oogst af en toe wat je nog hebt staan aan kool (bijvoorbeeld boerenkool, spruitjes, veldsla of winterpostelein). Doe dat het liefst alleen bovengronds (dus laat de plantenwortels in de grond zitten).

Tip 2: bestel nu de zaden van wat je komend seizoen wilt verbouwen

De winter is de beste periode om je nieuwe seizoen te plannen. Wat ga je volgend jaar zaaien en planten? Check welke zaden je nog in huis hebt en of ze volgend jaar nog genoeg kiemkracht hebben (de houdbaarheid staat op het zakje). Moet je zaden bijkopen? Bestel ze dan alvast: de meeste leveranciers hebben nu nog alles in voorraad (vanaf eind januari raken soms soorten uitverkocht).

Tip 3: maak een vruchtwisselingsschema

Plan de indeling van je moestuin voor komend seizoen. Het beste is als je elk jaar iets anders op een bepaald stukje grond zet. Dus waar afgelopen seizoen kool stond, zet je volgend seizoen iets anders. Het beste werkt als je je tuin indeelt in vakken en elk jaar doorschuift. Wat in jaar 1 in vak A stond, komt in jaar 2 in vak B en in jaar 3 in vak C. Het doorschuiven heet vruchtwisseling. Je voorkomt daarmee dat de bodem uitgeput raakt en zorgt ervoor dat er minder kans is op ziekte in je groentegewassen. Een vruchtwisselingsschema kan best een hele puzzel zijn. De volgende keer geef ik daar tips over.

Tip 4: onderhoud je gereedschap (en andere klussen)

Ook onderhoud van gereedschap en klussen aan de schuur of bijvoorbeeld je koude bak of kasje, zijn typisch klusjes voor in de winter. Op het land is immers niet veel te doen, dus tijd zat.

Molentuintips

21 december 2020

Herman(Jan)


Februari 2020

zaaien op de vensterbank

De meeste beginnende liefhebbers zullen het wel kennen: als het voorjaar wordt krijgen we de kriebels en moet er gezaaid worden. Buiten is het nog te koud dus staat de vensterbank al gauw vol. In de potjes staan groene blaadjes te wiebelen op veel te lange en te dunne stengels… Die gaan het straks moeilijk krijgen in de volle grond. In het voorjaar is het binnen vaak te warm, en is het ook niet licht genoeg. Buiten in de tuin krijgen planten de hele dag volop zonlicht, op de vensterbank maar een gedeelte van de dag – alleen als de zon aan de betreffende kant van het huis staat. Door de warmte binnen groeien de zaailingen hard – door het relatieve gebrek aan licht weten ze ook waar ze heen willen: naar het raam toe, daar waar het licht het felste is. Zo krijgen we lange, zwakke plantjes die moeilijk over te planten zijn.
Niet alle soorten hebben er evenveel last van: tomaten hebben veel warmte nodig, die raken niet zo gauw overstuur op de vensterbank. Sla-plantjes zijn hopeloos, die beginnen onmiddelijk na de kieming als een raket te groeien. In zo’n geval is er maar een oplossing: ze moeten de kou in, dat remt de groei. Een koude vensterbank in een onverwarmde ruimte is al een stuk beter. Een beschutte, vorstvrije plek buiten kan ook (koude kas of tunnel).
Voor de snelle groeiers is de vensterbank alleen geschikt voor de kieming – dat gaat lekker snel en goed in de warmte. Staan ze echter boven de grond, dan moeten ze snel naar een koele en lichte plek.

Zaaikalender, hieronder vindt u een gemakkelijk overzicht per gewas en wanneer u kunt zaaien binnen en buiten.

Hieronder enkele opmerkingen per gewas:
sla, andijvie
Dit zijn snelle groeiers – ze mogen kiemen op de warme vensterbank, maar dan moeten ze snel de kou in.
pompoen, courgette, komkommer
Deze gewassen hebben veel warmte nodig om te kunnen kiemen. Daarna gaan ze op de vensterbank ook snel de lucht in. Zaai ze niet te vroeg, ze kunnen toch pas tegen half mei naar buiten.
bonen
Bonen worden binnen ook snel te lang. Ze worden meestal direct in de volle grond gezaaid. Voorzaaien in potten kan wel handig zijn om de bonenvlieg te vermijden of als het buiten lang koud blijft.
erwt, peul, kapucijner, tuinboon
Deze gewassen hoeven vrijwel nooit voorgezaaid te worden, ze kunnen in het vroege voorjaar meteen in de volle grond.
tomaat, aubergine
Deze gewassen doen het goed op de vensterbank – ze kunnen het er wel 2 maanden uithouden en blijven toch stevig. Wen ze voorzichtig aan de felle zon als ze naar buiten gaan.
paprika, spaanse peper
Gaat goed op de vensterbank, maar niet overdrijven. Breng ze naar buiten als het kan, zodat ze steviger worden en aan de zon wennen.
kool
Koolplantjes hebben ook de neiging om snel te lang te worden op de vensterbank. Gelukkig kunnen ze goed tegen de kou, aarzel dus niet om ze na de kieming een nieuw plekje te geven.
wortels, bieten
Liefst niet voorzaaien, maar altijd in de volle grond.

Toepassingen Salie
We hebben veel salie in de moestuinen staan, het is leuk om te weten wat je er allemaal mee kan doen:

Decoratief
Het blad staat goed in kransen en ruikertuiltjes.

Huishouden
Leg gedroogde bladeren tussen linnengoed om insecten te verjagen.
De bladeren kunnen worden verbrand op houtskool of ze kunnen worden gekookt in water om een kamer te desinfecteren. Salierook verdrijft dieren- en kookluchtjes.

Cosmetisch
Gebruik het blad in gezichtsstoombaden en adstringerende reinigingslotion. Wrijf het blad op de tanden om ze witter te laten worden. Het blad is ook te gebruiken bij mondspoelingen. Door spoeling met sterke saliethee wordt (grijs) haar donkerder en steviger.

Medicinaal
Als geneeskruid gebruikt men de bladen en soms de bloeiende toppen. Vanaf mei tot juni (net voordat bloesems komen) worden de bladeren en/ of takken van Salie verzameld en langzaam gedroogd bij een temperatuur van 35 ° C om de beste smaak te behouden en mufheid te voorkomen.

Salie heeft een sterke antibiotische werking (anti-bacterieel en anti-schimmel). Waterige en alcoholische aftreksels van de bladen worden voor spoelingen en gorgelen gebruikt bij mond-, tandvlees-, kaak- en amandelontstekingen. Een paar druppels vluchtige olie in zout water vormen een goed spoelmiddel voor (geïnfecteerde) wonden en zweren. De thee van salie helpt tegen bloedend tandvlees en keelpijn. Salie zit ook in vele kruidentandpasta’s.

Recept voor Gorgelwater
1 theelepel bladeren met ¼ l. water overgieten.
20 minuten laten trekken.
filtreren.

Voor een werkwijze voor het maken van een thee, klik hier. en voor een werkwijze voor het maken van een tinctuur, klik hier.

Salie thee en saliewijn kalmeren het zenuwstelsel en zijn goed bij een lage bloeddruk. Het bevordert de spijsvertering door bijvoorbeeld een saliethee na een (overdadige) maaltijd te nemen. Salie helpt ook bij een slechte eetlust en tegen winderigheid en kan helpen diarree te overwinnen

Salie helpt ook tegen vermoeidheid voor of na een virusziekte. Een oud middel tegen pijnklachten is het dagelijks kauwen van drie verse bladeren.

Salie bladeren die enkele minuten in azijn hebben gesudderd, zijn goed als omslagen voor pijnlijke gewrichten en reumatische aandoeningen.

Toepassingen met etherische olie.
Stoomdistillatie van de bloemen en bladeren levert een kleurloze tot lichtgele olie met een krachtig aroma. De olie vertoont overeenkomsten met vrouwelijke hormonen.
Ook voor het verlichten van spier- en gewrichtspijn wordt de olie veelvuldig gebruikt.
Vaak kan de werking van een etherische olie worden versterkt door deze te combineren met andere etherische oliën. Salie wordt vaak samen met Tijm gecombineerd.

Hier volgen enkele toepassingen van de etherische olie van Salie.

Bij aften, ontstekingen in de mond, gevoelig tandvlees
Meng 5 tot 10 druppels Salie in een glas water en gorgel hiermee 2 tot 3 keer per dag.

Bij zweetvoeten
10 druppels Salie en 10 druppels Cypres mengen met 20 ml basis olie en hiermee de voeten dagelijks inwrijven.

Bij slecht helende wonden
Meng 3 druppels Salie en 3 druppels Tijm in een eetlepel St. Janskruid olie.
Smeer dit mengsel 2 keer per dag op de wonden.

Bij huidaandoeningen, zweertjes, eczeem
20 druppels Salie mengen in een glas gekookt, afgekoeld water.
Hiermee 1 tot 2 keer per dag de huid afspoelen of deppen.

Bij insectenbeten
2 druppels Salie op een vochtig watje. Hiermee deppen of het watje op de beet/ steek leggen.

Bij griep, verkoudheid
20 druppels Salie, 20 druppels Rozemarijn en 20 druppels Eucalyptus mengen.
Van dit mengsel enige druppels op een tissue of zakdoek doen en dit diep inhaleren. Dagelijks naar behoefte.

 Steeds meer liefhebbers melden zich om volgend jaar ook zo’n heerlijk tuin te hebben waarbij je het hele seizoen groente uit je eigen tuintje kunt eten.

Zaaikalender

Zaaikalender_0